Jaarrekening

Wat de jaarrekening bevat

• De balans: het vermogen op de afsluitingsdatum, activa en passiva.
• De resultatenrekening: de opbrengsten en kosten van het boekjaar, en de winst of het verlies dat eruit volgt.
• De toelichting: het detail van bepaalde rubrieken, de waarderingsregels, de verplichtingen buiten balans, de relaties met verbonden ondernemingen.

De neerlegging bevat naargelang het geval ook de sociale balans (personeelsbestand, gepresteerde uren, opleiding) voor vennootschappen met personeel, en andere documenten die de wet voorschrijft.

Elk bedrag staat in een rubriek met een code: 20/58 voor het totaal van de activa, 9904 voor de winst van het boekjaar, enzovoort. Die codes zijn gebaseerd op de minimumindeling van het algemeen rekeningenstelsel (MAR) en maken het mogelijk alle vennootschappen met elkaar te vergelijken.

Neerlegging en termijnen

Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen (WVV) voorziet de volgende stappen:

1. Het bestuursorgaan stelt de jaarrekening op na de afsluiting van het boekjaar.
2. De algemene vergadering keurt ze goed binnen zes maanden na de afsluiting.
3. Ze wordt neergelegd bij de Balanscentrale van de Nationale Bank binnen dertig dagen na de goedkeuring, en uiterlijk zeven maanden na de afsluiting.

Voor een boekjaar dat op 31 december wordt afgesloten, valt de uiterste neerleggingsdatum dus in principe eind juli van het volgende jaar. Een laattijdige neerlegging leidt tot een verhoogd tarief. Verenigingen en stichtingen volgen eigen regels en modellen, die hier niet worden behandeld.

Volledig, verkort of micro schema

Het detailniveau hangt af van de omvang van de vennootschap, beoordeeld volgens de criteria van de artikelen 1:24 (kleine vennootschap) en 1:25 (microvennootschap) WVV: gemiddeld personeelsbestand, omzet en balanstotaal. Die drempels werden onlangs herzien; raadpleeg de geldende tekst voor de exacte bedragen.

Een vennootschap kan altijd een gedetailleerder schema kiezen dan waarop ze recht heeft. Het meest zichtbare gevolg van het verkort of micro schema: de omzet wordt vaak niet gepubliceerd.

Voorbeeld: de kerncijfers van een kmo

Dit zijn de rubrieken die een lezer als eerste bekijkt in de jaarrekening van Schrijnwerkerij Lambda BV, een fictieve schrijnwerkerij die in het verkort schema neerlegt:

Met deze zes cijfers kunt u al de solvabiliteit (40,8 %), het rendement op eigen vermogen (22,5 %) en de bedrijfsmarge op de brutomarge (17,5 %) berekenen.

Hoe u ze leest

• Vergelijk meerdere boekjaren. Eén geïsoleerd jaar zegt weinig; de trend over drie tot vijf jaar zegt veel.
• Vergelijk met de sector (NACE-code) en met ondernemingen van vergelijkbare omvang.
• Controleer het schema voordat u ratio's vergelijkt: een verkort en een volledig schema publiceren niet dezelfde lijnen.
• Lees de toelichting voor de verplichtingen buiten balans en de waarderingsregels.

Veelgemaakte fouten

• Denken dat de jaarrekening actueel is. Ze beschrijft een boekjaar dat soms meer dan een jaar geleden werd afgesloten.
• De brutomarge lezen als omzet in een verkort of micro schema.
• Een eerste boekjaar van 18 maanden vergelijken met boekjaren van 12 maanden.
• Vergeten dat een neerlegging kan worden verbeterd. Een vennootschap kan een verbeterde jaarrekening opnieuw neerleggen; de laatste versie geldt.

Veelgestelde vragen

Algemene educatieve inhoud. Dit is geen boekhoudkundig, fiscaal of juridisch advies.